Pioenen in huis en tuin: kiezen, laten opengaan en bewaren
Een pioen is een bloem met een kort seizoen en een groot effect. Een stevige, ronde knop groeit in een paar dagen uit tot een bol van zijdezachte blaadjes die de hele vaas vult. Of dat ook gebeurt, beslis je grotendeels al bij het kopen. Hieronder lees je hoe je een goede knop herkent, welke soorten je tegenkomt, hoe je een boeket stap voor stap laat openen en wat je moet weten als je zelf pioenen in de tuin zet.
Laatst bijgewerkt: · Door flowers24.be-redactie · Leestijd ca. 8 min
Wie in Vlaanderen of Wallonië door een oude dorpstuin wandelt, ziet ze in mei vaak staan: forse struiken met donkerrode of roze bloemen, soms al generaties lang op dezelfde plek. Dat is de pioen, in de volksmond ook pioenroos genoemd, al heeft hij met de roos niets te maken. De plant hoort bij een eigen familie, de Paeoniaceae. De naam Paeonia verwijst naar Paieon, die in het oude Griekenland als god van de genezing werd vereerd.
Als snijbloem is de pioen een van de grote lieverds van het late voorjaar. De bloem is gul, ruikt bij veel rassen zoet en heeft iets ouderwets dat goed past bij een landelijk boeket. Tegelijk is ze grillig: de ene knop gaat in een dag open, de andere blijft koppig dicht. Met een beetje kennis haal je veel meer uit een bos pioenen.
De knop bepaalt alles
Pioenen worden in de knop geoogst, omdat open bloemen het vervoer niet overleven. Hoe vroeg die knop van de plant komt, maakt een wereld van verschil. Een kweker die te vroeg snijdt, levert stevige groene bolletjes af die er netjes uitzien in de winkel maar thuis vaak nooit opengaan.
Leg bij de bloemist je duim even op de knop. Een goede knop:
- laat tussen de groene kelkbladeren al duidelijk de kleur van de bloem zien;
- geeft licht mee onder je vingers, zoals een tennisbal die wat lucht kwijt is;
- is niet slap of bruin aan de randen, want dan is hij al over zijn beste moment.
Wil je de bloemen op een bepaalde dag in volle glorie, voor een communiefeest of een tuinfeest bijvoorbeeld, koop ze dan drie tot vier dagen op voorhand. Zo heeft de knop de tijd om rustig open te gaan. Wie ze op de dag zelf koopt, kiest beter knoppen die al half open staan.
Boerenpioen, Chinese pioen en struikpioen
Niet elke pioen is dezelfde. In de tuin en bij de bloemist kom je vooral vier groepen tegen. Het verschil zie je aan de groeiwijze, de bloeitijd en vaak ook aan de geur.
| Groep | Herkenning | Bloei | Waar je hem ziet |
|---|---|---|---|
| Boerenpioen (Paeonia officinalis) | Kruidachtig, meestal donkerrood, gevulde of enkele bloem | Vroeg in het seizoen | Oude boerentuinen, pastorietuinen |
| Chinese pioen (Paeonia lactiflora) | Kruidachtig, grote bloemen, veel rassen geuren | Iets later dan de boerenpioen | Het overgrote deel van de snijpioenen |
| Struikpioen (Paeonia suffruticosa en verwanten) | Houtige stammetjes die in de winter blijven staan | Vaak vroeg | Grotere tuinen, zelden als snijbloem |
| Itoh- of intersectionele pioen | Kruising van struik- en kruidachtige pioen, ook gele tinten | Lange bloeiperiode | Tuincentra, steeds vaker in borders |
Kruidachtige pioenen sterven in het najaar boven de grond af en komen in de lente als rode scheuten terug. Een struikpioen houdt zijn houtige stengels en loopt daar elk voorjaar opnieuw uit. Wie een snijbloem koopt, heeft bijna altijd een Chinese pioen in handen.
Rassen die je vaak ziet
Bloemisten werken met een vrij beperkte groep betrouwbare rassen. Een paar namen kom je telkens weer tegen:
- 'Sarah Bernhardt': lichtroze, volgevuld en geurig. Het ras werd begin vorige eeuw in Frankrijk gekweekt door de firma Lemoine en is nog altijd een van de bekendste pioenen ter wereld. Bloeit eerder laat.
- 'Duchesse de Nemours': romig wit met een licht gele gloed in het hart, fris geurend. Geliefd voor witte boeketten.
- 'Coral Charm': halfgevuld en koraalkleurig bij het opengaan, daarna verbleekt de bloem naar zachte perzik- en crèmetinten. Een boeket dat elke dag een beetje anders oogt.
- 'Red Charm': diep rood en vol, met een stevige steel. Mooi in een bescheiden boeket met donker blad.
- 'Festiva Maxima': een oude witte klassieker met hier en daar een karmijnrood vlekje in het hart.
- 'Bowl of Beauty': een zogenaamde Japanse vorm: een kom van roze kroonbladen rond een kern van smalle crèmekleurige blaadjes.
Geur verschilt sterk van ras tot ras. Sommige rode pioenen ruiken nauwelijks, terwijl de witte en lichtroze rassen vaak een zoete, licht kruidige geur hebben. Twijfel je, ruik dan aan een geopende bloem in de winkel.
Kleuren en wat ze vertellen
Tederheid en romantiek. De meest gekozen kleur voor bruidsboeketten en verjaardagen.
Rust en ingetogenheid. Past bij een communie, een doop of een sober afscheidsboeket.
Zomers en vrolijk. Een moderne keuze voor wie geen klassiek roze wil.
Warm en diep. Sterk in combinatie met donker blad of een paar takjes rozemarijn.
In China staat de pioen al eeuwenlang in hoog aanzien en geldt ze als bloem van voorspoed en eer. Bij ons heeft de pioen geen strak vastgelegde betekenis. Je geeft hem vooral omdat hij overdadig en feestelijk is.
Van knop tot volle bloem: zo pak je het aan
1. Uitpakken en even laten drinken
Haal het papier of de folie weg zodra je thuis bent. Pioenen die lang onderweg waren, hebben dorst.
2. Opnieuw aansnijden
Snij met een scherp mes twee tot drie centimeter schuin van elke steel. Een bot schaartje knijpt de vaatjes dicht.
3. Blad onder water weg
Pioenen hebben veel blad. Wat in het water zou hangen, haal je weg; dat rot en vertroebelt het water.
4. Lauw water met voeding
Water op kamertemperatuur of iets warmer helpt de knoppen op gang. Gebruik het zakje snijbloemenvoeding dat je bij het boeket kreeg.
5. Warm laten openen, koel laten staan
Wil je dat de knoppen sneller opengaan, zet de vaas dan op een lichte, warme plek zonder felle zon. Staan ze eenmaal open, verhuis het boeket naar een koelere kamer.
6. Water om de twee dagen
Spoel de vaas om, geef vers water en snij telkens een stukje van de stelen. Haal verwelkte bloemen eruit.
Hoe lang een pioen meegaat, hangt af van ras en verzorging. Rekening houden met een week is realistisch; een koele kamer en tijdig vers water maken het verschil. Zet de vaas niet naast de fruitschaal, want rijp fruit geeft ethyleen af en dat versnelt het verwelken.
Pioenen en de Belgische kalender
Het pioenseizoen valt samen met een drukke feestperiode. Daar kun je handig op inspelen.
Communie en lentefeest
Eerste en plechtige communies en lentefeesten vallen vaak in mei. Witte of crèmekleurige pioenen op tafel passen perfect bij die dag.
Moederdag
In het grootste deel van België valt Moederdag op de tweede zondag van mei, vaak net bij het begin van het pioenseizoen. In Antwerpen viert men traditioneel op 15 augustus; dan zijn pioenen veel schaarser en kies je beter voor dahlia’s of zonnebloemen.
Trouwseizoen
Voor een huwelijk in mei of juni zijn pioenen een voor de hand liggende keuze. Bespreek op tijd met je bloemist welke kleur en welk knopstadium je wilt.
Afscheid
Witte pioenen in een rouwstuk of een losse gerbe stralen rust uit. Vraag de bloemist om bloemen die op de dag van de uitvaart al open zijn.
Meer ideeën vind je in onze gidsen over Moederdag, bruiloft en jubileum en bloementaal.
Zelf pioenen in de tuin
Een pioen in de tuin is een investering op lange termijn. De plant heeft een paar jaar nodig om goed te bloeien, maar kan daarna decennialang op dezelfde plek blijven staan. Het Belgische klimaat, met koude winters en een gematigde lente, bevalt hem goed.
- Wanneer planten: in het najaar, als de grond nog niet bevroren is. Wortelstokken vind je dan in tuincentra.
- Standplaats: zonnig tot licht beschaduwd. In te veel schaduw blijft de bloei mager.
- Grond: goed doorlatend en voedzaam. Op natte klei loont het om de plantplek op te hogen of los te maken met compost.
- Diepte: de ogen op de wortelstok niet meer dan drie tot vijf centimeter diep. Dit is de meest gemaakte fout.
- Steun: zware gevulde rassen vallen om na een regenbui. Een ring of een paar stokken in het voorjaar voorkomt dat.
- Geduld: verplant een gevestigde pioen liever niet. Na verhuizen heeft hij vaak een paar jaar nodig om weer volop te bloeien.
Snij je zelf pioenen in de tuin, doe dat dan 's ochtends, als de stelen vol water zitten. Laat aan elke plant minstens een deel van het blad staan, want de plant heeft dat nodig om reserves op te bouwen voor het volgende jaar.
Pioenen een tijdje bewaren
Kwekers bewaren pioenen in de knop droog en koel om ze later op de markt te brengen. Thuis kun je dat in het klein nadoen met tuinpioenen. Snij de stelen in het knopstadium, haal het meeste blad weg, wikkel ze in krantenpapier en leg ze plat in een koude ruimte of de groentelade van de koelkast, ver weg van fruit. Na een paar dagen tot een week snij je de stelen opnieuw aan en zet je ze in lauw water. Het lukt niet bij elk ras even goed, dus experimenteer eerst met een paar stelen.
Een boeket met pioenen
Bekijk boeketten met pioenen of andere seizoensbloemen, met bezorging in Vlaanderen, Brussel en Wallonië.
Kies een boeket →Veelgestelde vragen
Mijn pioenknoppen blijven dicht. Wat kan ik nog doen?
Voel eerst aan de knop. Is hij keihard en groen zonder enig spoor van kleur, dan is hij te vroeg geplukt en gaat hij vaak niet meer open. Een knop die al wat kleur toont, krijg je meestal wel zover: snij de steel opnieuw aan, zet hem in water op kamertemperatuur op een lichte plek zonder felle zon en haal de groene schutblaadjes rond de knop weg. Soms zit er wat kleverig sap op de knop; dat kun je met een vochtige doek voorzichtig afnemen.
Zijn de mieren op tuinpioenen schadelijk?
Nee. De knoppen scheiden een suikerrijk sap af en daar komen mieren op af. Ze eten dat sap en laten de plant verder met rust. Wil je stelen uit de tuin binnenzetten, schud ze dan even uit of houd de knoppen kort ondersteboven in een emmer water.
Zijn pioenen giftig voor katten en honden?
Ja, in lichte mate. Volgens de ASPCA bevat de pioen paeonol, en een dier dat ervan eet, kan braken, diarree krijgen of sloom worden. Zet een boeket buiten bereik van knaagzieke katten en honden en bel bij twijfel je dierenarts. Heeft een kind ervan gegeten, dan kun je terecht bij het Antigifcentrum op 070 245 245.
Hoe diep plant ik een pioen in de tuin?
Een kruidachtige pioen plant je in het najaar zo dat de roodachtige ogen op de wortelstok hooguit drie tot vijf centimeter onder de grond zitten. Te diep geplante pioenen maken wel blad, maar blijven jarenlang zonder bloemen. Een struikpioen die op een onderstam geënt is, gaat juist dieper de grond in, zodat het entpunt bedekt is.
Wanneer zijn pioenen het mooist in België?
Buiten bloeien de meeste pioenen in mei en juni. Boerenpioenen zijn er doorgaans als eerste bij, de grote Chinese pioenen volgen een paar weken later. Ook de snijpioenen bij de bloemist volgen grotendeels dat ritme; daarbuiten zijn ze schaars.
Bloeitijden verschuiven van jaar tot jaar met het weer. Hoe lang een boeket mooi blijft, hangt af van het ras, het knopstadium bij aankoop en de temperatuur in huis.