Een Japanse struik in onze tuinen
Het geslacht Hydrangea telt bijna honderd soorten uit Amerika, China en Japan. De hortensia die je in Vlaamse voortuinen en in het tuincentrum het vaakst ziet, is Hydrangea macrophylla, de boerenhortensia. Ze komt oorspronkelijk uit Japan en bloeit bij ons van juli tot september. De soortnaam macrophylla betekent grootbladig.
Er bestaan twee hoofdvormen: de bolhortensia met een volle bal sierbloemen, en de schermhortensia met een krans grote bloemen rond een hart van kleine, vruchtbare bloempjes.
Bodem bepaalt de kleur
Bij veel rassen werkt de struik als een lakmoesproef. In zure grond kan de plant aluminium opnemen, en dan kleuren de bloemen blauw of paars. In neutrale of kalkrijke grond blijft het aluminium vastgelegd en bloeien dezelfde rassen roze of rood. Op de zure zandgronden van de Kempen zie je daardoor vaker blauwe hortensia's, terwijl op leem en klei roze overheerst.
Witte rassen veranderen niet van kleur.
Snoeien zonder bloei te verliezen
De klassieke boerenhortensia bloeit op hout van het vorige jaar. Wie in de herfst alles kortwiekt, knipt dus de bloemknoppen van volgend jaar weg.
- Laat de uitgebloeide bollen in de winter staan; ze beschermen de knoppen eronder tegen vorst.
- Knip ze in maart of april weg, net boven een paar dikke knoppen.
- Haal om de paar jaar een oude, kale tak bij de grond weg om de struik jong te houden.
- Nieuwere rassen die op jong hout bloeien, verdragen een strengere snoei.
Water, standplaats en veiligheid
De naam Hydrangea verwijst naar water, en terecht: de struik verdraagt geen droge grond. Een plek in halfschaduw met ochtendzon is ideaal, vooral bij warm zomerweer. Geef in droge periodes ruim water aan de voet, liefst regenwater, want kalkrijk leidingwater kan blauwe rassen naar roze laten verschuiven.
De ASPCA rekent de boerenhortensia tot de giftige planten voor honden, katten en paarden, vanwege cyanogene glycosiden. Meestal leidt een hap tot braken, diarree en lusteloosheid; een echte cyanidevergiftiging is zeldzaam.