Een inheemse bosrandplant
Vingerhoedskruid groeit van nature in onze streken en is in België algemeen op bosranden, kapvlakten en in lichte bossen, vooral op zure grond. Hij hoort tegenwoordig bij de weegbreefamilie. De Latijnse naam komt van digitus, vinger, omdat een bloem over een vingertop past. Volksnamen als pijpenkop en poppenschoentje verwijzen naar dezelfde vorm.
Meestal leeft de plant twee jaar, soms een paar jaar langer. In het eerste seizoen vormt hij een rozet van zachtbehaarde bladeren. In het tweede jaar volgt een bloeistengel van 30 centimeter tot twee meter, met klokvormige bloemen van vier tot vijf centimeter. Die zijn meestal magenta, soms lichtroze of wit, en van binnen donker gevlekt.
Een hommelplant
De vlekken in de bloemkroon werken als een landingsbaan. Hommels kruipen helemaal naar binnen om bij de nectar te komen en worden onderweg met stuifmeel bestoven. In een natuurlijke tuin is vingerhoedskruid daarom een waardevolle plant.
- Strooi het fijne zaad op de grond zonder het af te dekken; het kiemt in het licht.
- Kies halfschaduw en humusrijke grond die niet uitdroogt.
- Laat zaaddozen rijpen als je wilt dat de plant zich uitzaait.
Van gif naar geneesmiddel
Alle delen bevatten hartglycosiden zoals digoxine en digitoxine. In de 18de eeuw beschreef de Engelse arts William Withering dat een kruidenmiddel met vingerhoedskruid invloed had op het hart. Afgeleide stoffen worden nog altijd als hartmedicijn gebruikt, maar alleen in exact afgemeten doses. De plant zelf is zeer gevaarlijk.
Zeer giftig
De ASPCA noemt vingerhoedskruid giftig voor honden, katten en paarden: hartritmestoornissen, braken, diarree, zwakte en in het ergste geval hartfalen. Bij mensen zijn ernstige vergiftigingen bekend doordat het bladrozet werd verward met smeerwortel of bernagie. Draag handschoenen bij het snoeien, plant hem niet waar jonge kinderen spelen en bel bij inslikken onmiddellijk het Antigifcentrum op 070 245 245 of de 112.