Herkennen
Vroeger heette de hemelsleutel Sedum telephium; nu staat hij als Hylotelephium telephium in de boeken, nog altijd binnen de vetplantenfamilie. Je herkent hem aan stevige, rechte stengels tot ruim een halve meter, bezet met vlezige, ovale bladeren waarvan de rand gezaagd is. In de nazomer, ruwweg juli tot september, opent zich bovenaan een compact scherm van kleine sterbloempjes, meestal paarsrood, soms roze of groenig geel.
De plant hoort thuis in Eurazië en zoekt voedselrijke grond in struwelen, bermen en lichte loofbossen.
Volksgeloof en oude gebruiken
Weinig planten hebben zo'n rijke folklore. Middeleeuwers hingen hem op als afweer tegen kwade geesten en heksen. Brak je een blad, dan kwam er een dun vliesje los dat men als pleister op een wonde legde; al in de Romeinse tijd werd de plant zo ingezet. In Engeland hing men afgeplukte stengels op om de toekomst van een huwelijk te voorspellen: groeiden ze naar elkaar toe, dan zat het goed.
Engelse namen als orpine en livelong verwijzen naar de taaiheid van de plant, die afgesneden nog lang doorleeft.
In de tuin
Wat in tuincentra te koop is, zijn vaak kweekvormen of kruisingen, zoals de Herbstfreude-groep, waarin ook de Oost-Aziatische Hylotelephium spectabile zit. De RHS adviseert voor zulke planten een zonnige plek en een niet al te rijke bodem die water snel afvoert en eerder kalkhoudend dan zuur is. Droogte en strenge vorst deren hem nauwelijks.
- Natte voeten in de winter zijn de grootste vijand; zorg voor goede afwatering.
- Laat de verdorde bloemhoofden gerust staan voor wat winterstructuur, of knip ze na de bloei weg.
- Vermeerder door de pol in het voorjaar te scheuren.
Voor insecten en huisdieren
In de nazomer zijn de bloemschermen een gewilde nectarbron voor bijen, hommels en vlinders. Van de wilde soort worden de jonge bladeren door mensen zelfs rauw gegeten, en de knolletjes gekookt. De ASPCA heeft de hemelsleutel niet apart beoordeeld; laat een huisdier er dus niet structureel aan knabbelen.