Een regenboog aan soorten
Het geslacht Iris telt ongeveer 320 soorten, verspreid over de gematigde streken van het noordelijk halfrond. De naam komt van het Griekse woord voor regenboog en van de godin Iris, die volgens de mythe over de regenboog reisde. In het Nederlands heet het geslacht ook lis. Grofweg zijn er twee groepen: irissen met een wortelstok, zoals de baardirissen uit de border, en irissen met een bol, zoals de Hollandse iris uit de bloemenwinkel.
Een irisbloem herken je meteen. Drie bloembladen staan rechtop en drie buigen naar beneden; die hangende bladen heten in het Engels falls. Bij baardirissen loopt over elke hangende blad een rij haartjes die insecten de weg naar de nectar wijst.
De lis van Brussel
In België en Nederland groeit maar één iris van nature: de gele lis (Iris pseudacorus). Hij staat in mei en juni in bloei langs sloten, poelen en vijverranden, soms met de voeten in ondiep water, en wordt tot een meter hoog. In Vlaanderen zie je hem iets minder vaak dan in Nederland. Een gestileerde iris is ook het symbool van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: de vlag toonde sinds de jaren negentig een gouden iris op blauw, en werd later hertekend met een iris met een grijs hart.
Verder reikt de iris tot ver in de geschiedenis. De fleur-de-lis, een gestileerde lis, werd het teken van de Franse koningen en verspreidde zich in de heraldiek over heel het continent. De gedroogde wortelstok van enkele baardirissen levert violenwortel, een grondstof voor parfum.
Iris en huisdieren
Irissen zijn giftig voor honden, katten en paarden. Volgens de ASPCA zit de hoogste concentratie in de wortelstok en geeft de plant kwijlen, braken, diarree en lusteloosheid. Een hond die in de border een wortelstok opgraaft en eraan knaagt, loopt dus het meeste risico. Snijbloemen zijn minder riskant, maar zet ook die liever buiten bereik van een kat.