Een bosbloem uit de Ardennen
Het leverbloempje (Hepatica nobilis, ook Anemone hepatica genoemd) groeit in loofbossen, struwelen en bergweiden op het noordelijk halfrond, van het vasteland van ons continent tot Japan en Noord-Amerika. In België komt het plaatselijk verwilderd voor in de Ardennen; in Nederland groeit het niet in het wild.
Het plantje hoort bij de ranonkelfamilie, net als de bosanemoon en de boterbloem.
De naam komt van het blad. Het is driedelig en heeft de omtrek van een lever, en in het Engels en het Duits verwijzen de namen liverleaf en Leberblümchen naar hetzelfde. In de middeleeuwen werd de plant daarom tegen leverkwalen gebruikt. Dat het werkt, is nooit aangetoond.
Zo herken je het
- Het plantje wordt vijf tot vijftien centimeter hoog, soms iets hoger.
- De bloemen zijn anderhalf tot tweeënhalve centimeter breed en meestal blauwpaars; roze en wit komen zelden voor.
- Wat op kroonbladen lijkt, zijn zes tot tien gekleurde kelkbladen, met daaronder drie groene schutblaadjes.
- Bij regen en tegen de avond vouwen de bloempjes dicht.
- Het leerachtige blad is boven groen, soms met een lichte tekening, en onder paarsbruin. Het blijft vaak de hele winter staan.
Geen bloem voor de vaas
Het leverbloempje is een wilde voorjaarsbloeier, geen snijbloem. De korte steeltjes staan in een vaas hooguit een paar dagen en de bloempjes sluiten zich in een donkere kamer. Pluk of graaf daarom nooit planten uit een bos. Wie het leverbloempje dichtbij wil, koopt een gekweekte plant in een tuincentrum of bij een kwekerij en plant die onder struiken of bomen die in de winter kaal zijn.
Daar krijgt het in het voorjaar licht en in de zomer schaduw. Humusrijke grond die niet uitdroogt en niet drassig wordt, en liefst een beetje kalk, maakt het plantje gelukkig. Het groeit traag en wordt elk jaar mooier als je het met rust laat.
Zoals veel ranonkelachtigen bevat de verse plant protoanemonine en is ze licht giftig. Hou kleine kinderen en knabbelende huisdieren er dus bij weg.