Drie wilde soorten in ons land
Primula is de wetenschappelijke naam van het geslacht sleutelbloem, afgeleid van het Latijnse woord voor de eerste, omdat ze zo vroeg bloeien. In België komen drie soorten wild voor. De gulden sleutelbloem (Primula veris) draagt in april en mei tot dertig geurige, dottergele klokjes met oranje vlekjes aan één steel.
De slanke sleutelbloem (Primula elatior) heeft lichtere, grotere bloemen en groeit graag in vochtige bossen. De stengelloze sleutelbloem (Primula vulgaris) heeft losse, bleekgele bloemen die rechtstreeks uit het bladrozet lijken te komen. Die laatste is in ons land zeldzaam geworden en groeit vooral nog in het Houtland, in de bossen tussen Gistel en Maldegem.
Op de Biologische Waarderingskaart van Vlaanderen en Brussel geldt de gulden sleutelbloem als aanwijzing voor bloemrijke hooilanden op kalkhoudende grond. Laat wilde planten dus staan en kies voor de tuin planten uit de kwekerij.
Twee soorten bloemen
Sleutelbloemen hebben een slim trucje om zelfbestuiving te vermijden. Elke plant draagt ofwel bloemen met een lange stijl en laag geplaatste meeldraden, ofwel het omgekeerde. Alleen kruisbestuiving tussen de twee types levert zaad op. Charles Darwin heeft dat systeem uitvoerig bestudeerd. De zaden hebben bovendien een vetrijk aanhangsel waardoor mieren ze meeslepen, zo verspreidt de plant zich door de tuin.
De potprimula
De kleurige primula's die vanaf de winter in elk tuincentrum staan, zijn kweekvormen van de stengelloze sleutelbloem. Ze bloeien in bijna elke kleur. Een paar tips:
- Zet de pot licht maar koel. Een warme woonkamer kort de bloei sterk in.
- Houd de potgrond vochtig zonder dat er water in de schotel blijft staan.
- Knijp verwelkte bloemen weg; dan volgen er nieuwe.
- Na de bloei kun je de plant uitplanten in halfschaduw, in humusrijke grond die niet uitdroogt.
Huisdieren
De ASPCA zet Primula vulgaris op de lijst van planten die giftig zijn voor honden, katten en paarden. Het vermelde gevolg is licht braken, dus het risico is beperkt, maar zet een potprimula liever buiten bereik van een knabbelende kat.